De tien vaste bewoners van het kraakpand aan de Burgemeester Reigerstraat noemen zich Huize Pluk, een link naar het beroemde kinderboek Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt. En net als in de Petteflet zoemt het in Huize Pluk van de activiteiten, ook voor de buurt. Je kunt er workshops volgen, films kijken, theater maken, meedoen aan jamsessies, gedichten maken en knutselen.

Met dank aan de buren
De buurt samenbrengen en inspireren is een doel van Huize Pluk, zo vertelt Mus, een van de tien huisgenoten. “Net als Pluk van de Petteflet waren we op zoek naar woonruimte, en dat is hier gelukt. Maar we willen ook dat dit een plek van creativiteit en ontmoeting wordt, waar bezoekers met een open blik naar de wereld en elkaar leren kijken. Al onze workshops, optredens, events en rondleidingen zijn daarop gericht. En ja, het pand ziet er aan de buitenkant niet superstrak uit, maar we werken hard en het gaat er van binnen echt leuk uitzien! We krijgen daarbij veel hulp van buren. Zo geven ze ons bijvoorbeeld elektra, water en de mogelijkheid om te douchen. Hartverwarmend! We willen de buurt daar graag voor bedanken.”

Samen dingen maken
Ook creatieve buurtbewoners die zelf workshops en events willen organiseren ontvangt Huize Pluk met open armen. “We hebben zoveel verschillende ruimtes, alles kan hier”, vervolgt Mus enthousiast. “In onze stad zijn ruimtes schaars en kosten vaak veel geld. Dat is een grote drempel voor wie creatief bezig wil zijn of iets wil organiseren. Wij bieden graag een alternatief door spullen, ruimte, ideeën en talenten met elkaar en de buurt te delen. Daarom is iedereen hier welkom! Volg Huize Puk op instagram @pluk_utrecht voor aankondigingen. Via collectief.pluk@protonmail.com kun je ons bereiken. En aanbellen kan altijd!”

Beluister ook de podcast met de bewoners van Huize Pluk.

Achtergrond
Waarom staan deze panden al tien jaar leeg? De eigenaar wil er 12 appartementen realiseren met op de begane grond winkelruimte en daaronder een parkeergarage. Hij heeft ook het achtergelegen pand Wagendwarsstraat 48 aangekocht om die te slopen voor een inrit naar de parkeergarage. Echter hebben eigenaar en gemeente een conflict gekregen over de geplande garage met uitrit. In 2020 stelde de rechter de gemeente in het gelijk om een vergunning te weigeren. Bemiddeling door wijkraad, naburige winkeliers, collega projectontwikkelaars, vrienden en bekenden heeft niks uitgehaald, de zaak zit muurvast.

In de periode 2018-2019 is het conflict ook uitgebreid besproken in de gemeenteraad, zie de raadsbrief en antwoorden op schriftelijke vragen.

Kraken is sinds 2010 strafbaar. Krakers kunnen op heterdaad betrapt worden en vervolgens door de politie worden uitgezet. Maar als krakers in een leegstaand pand langere tijd onopgemerkt verblijven (in de praktijk enkele nachten) krijgen ze volgens het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens woonrecht, ook wel huisvrede genoemd. Dit woonrecht gaat boven het eigendomsrecht, totdat de rechter vaststelt dat de eigenaar concrete plannen (goedgekeurde vergunningen plus een getekend contract met een aannemer) heeft om te gaan (ver)bouwen. Enig andere aanleidingen tot ontruiming zijn ernstige schade aan het pand, een onveilige situatie (knoeien met elektra) of overlast voor de buurt.

Het leegstaande schoolgebouw aan de Rubenslaan krijgt een nieuwe huurder, het Kromme Rijn College dat even verderop haar hoofdlocatie heeft. Zij gaat het kenmerkende jaren 50 pand duurzaam opknappen en gereedmaken voor haar prikkelarme onderwijs. De verbouwing start in mei 2025, zie wijkbericht. Bekijk ook het ontwerp met uitleg van de Utrechtse architect EVA.

Buurtprotest tegen sloop
Het pand is eind jaren 50 gebouwd voor ULO (Uitgebreid Lager Onderwijs) voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen. Nadien hebben hier meerdere onderwijsvormen gezeten. De afgelopen 15 jaar stond het inmiddels lege schoolgebouw echter te verpieteren. Buurtbewoners werkten plannen uit om er woningen in te maken, maar de gemeente hield vast aan de onderwijsbestemming. Toen de wethouder in 2020 zelfs sloopplannen ontvouwde, richtten bewoners het Actiecomité Rubenslaan op ter behoud van dit beeldbepalende erfgoed. Met succes, want in 2021 werden de sloopplannen ingetrokken.

Meer informatie over deze typische naoorlogse Krommerijnwijk vind je in het lezenswaardige rapport uit 2006 gemaakt in opdracht van de Afdeling Erfgoed van de gemeente Utrecht.

Prikkelvrij onderwijs
Het Kromme Rijn College heeft haar hoofdgebouw aan de Kranenburgerweg 20 op een steenworp afstand van deze locatie. Ze biedt onderwijs en ondersteuning aan kinderen die extra aandacht en specialistische begeleiding behoeven. Aan de Rubenslaan wil ze haar i-LaB! concept vestigen dat nu tijdelijk op de Ramsesdreef zit. Deze onderwijsvorm biedt kinderen (vanaf groep 8) extra rust, ruimte en regelmaat in speciale prikkelvrije zones. Van daaruit kunnen leerlingen doorstromen naar regulier voortgezet onderwijs.

Met de bouw van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in de 19de eeuw kon ook de stad Utrecht door ondiep water verdedigd worden (inundatie). Deze uitbreiding kende echter een zwakke schakel: het hoog gelegen zuidoosten van de stad, de Houtense Vlakte.

Vier kleine forten, dicht opeen en gebouwd in de vorm van een halve maan (in het frans: lunet), de zogenoemde Lunetten, moesten daarom dit kwetsbare deel van de stad verdedigen. Zo beschermden de forten Lunet I en II de toegangsweg vanuit Bunnik/Zeist, de Koningsweg. Deze liep via een damsluisbrug over het verbindende kanaal tussen de twee fortgrachten. De naam damsluisbrug verwijst naar haar functie: in geval van dreiging kon het leger met de houten brugdelen het kanaal afsluiten en zo het omliggende gebied onder water zetten. Een ingenieus wapen.

Unesco werelderfgoed
In 1962 is de brug afgebroken en het kanaal gedempt om de drukker wordende Koningsweg recht te trekken. Toen in 2021 UNESCO de Nieuwe Hollandse Waterlinie uitriep tot werelderfgoed, kwam deze historie weer (letterlijk) boven water. Utrecht gaat de forten opknappen, evenals het gebied eromheen, inmiddels omgedoopt tot Lunettenpark. De twee fortgrachten worden weer verbonden en de ingenieuze damsluisbrug hersteld op het oude fundament.

Kovelaarstraat in verzet! De bewoners van het smalle doodlopende zijstraatje van de Koningsweg (letterlijk, want het komt uit op de achterkant van begraafplaats Kovelswade) startten een petitie om verdere kaalslag langs de Oosterspoorbaan te voorkomen. Er liggen namelijk plannen voor nieuwbouw op ’t landje, het groene terrein aan het einde van de Kovelaarstraat. Als de plannen doorgaan, moeten ook de laatste 18 bomen (van de oorspronkelijke 53) tegen de vlakte voor zeven (luxe) woningen, waarvan drie pal langs het wandelpad van Park Oosterspoorbaan.

Blinde muur
De plannen dateren uit 2017. Ondanks bezwaren van de buurt kreeg de projectontwikkelaar groen licht voor bomenkap voor de bouw van zeven (luxe) woningen. Tot onvrede van bewoner Roos Goverde: “De natuur in onze straat wordt weggevaagd voor woningen die qua uitvoering en ligging totaal niet aansluiten op de rest. Drie woningen worden met de rug naar de Oosterspoorbaan gebouwd zodat wandelaars straks langs een 23 meter lange en 9 meter hoge, bijna blinde muur lopen. De zichtlijnen zijn weg. In de reactienota van de gemeente is na te lezen dat in 2019 de Welstandscommissie om die reden negatief heeft geadviseerd, maar daar gaat de wethouder aan voorbij. Ook Stichting Oosterspoorbaan is fel tegen de plannen.”

Illegale bomenkap
De projectontwikkelaar sloeg eerder al een bres in de bomenrij van Kovelswade om toegang tot het landje te krijgen en Roos vreest verdere kaalslag: “De gemeente geeft nu ook toestemming om een monumentale wilg ter hoogte van de Oosterspoorbaan te vellen. In de straat kapte hij in 2020 zelfs illegaal een aantal bomen. Slechts door me aan een boom vast te ketenen kon ik verdere kap voorkomen. Het ecologische onderzoek dat kap zou rechtvaardigen is gebrekkig uitgevoerd. Dit groengebied sluit aan op Park Oosterspoorbaan en is een belangrijke groene schakel in de verbinding Amelisweerd en de Binnenstad. Maar bij de gemeente lopen we steeds tegen een (blinde) muur van onwil en onbegrip. Onbegrijpelijk dat de gemeente wéér akkoord gaat met de kap van grote, gezonde bomen die we in onze drukke stad zo hard nodig hebben voor de leefbaarheid.”

Rijksmonument als bouwweg
Opmerkelijke details in de plannen: bij de nieuwe huizen is een keerlus gepland waardoor auto’s kunnen omkeren. “Dat gaat veel meer verkeer geven – en dan vanuit twéé richtingen – in ons nu nog rustige straatje dat is aangelegd in de tijd van paard-en-wagen en hondenkar … En bouwverkeer kan er al helemaal niet door. Maar daar is iets op gevonden: bouwverkeer mag van de gemeente straks via de begraafplaats Kovelswade, nota bene een Rijksmonument, naar de bouwplaats rijden …”

Update 28 maart 2023
De projectontwikkelaar kreeg uiteindelijk tóch toestemming om de resterende bomen te kappen. Met de kettingzagen maakte hij een definitef einde aan ‘t landje.

De Burgemeester Reigerstraat wordt opnieuw ingericht. Het wegdek krijgt in het midden – net als de Nachtegaalstraat – over de volle lengte een klinkerpatroon. Dat is niet het werk van een vakbekwame stratenmaker, maar het resultaat van een ingenieus procedé: eerst verhitten ze het asfalt tot 150 graden, om vervolgens met een stalen mal het klinkerpatroon in het asfalt te persen. Meter voor meter wordt de winkelstraat ‘geroosterd’.

Een historische stemming over de herinrichting van de Maliebaan. Gisteravond laat besloot de gemeenteraad met 27 stemmen vóór (D66, GroenLinks, CU, Partij v/d Dieren en Stadsbelang) en 18 tégen om de middenbaan autovrij te gaan maken en de stoplichten op het kruispunt met de Reiger- en Nachtegaalstraat weg te halen. Fietsers van en naar de Uithof kunnen dan ongehinderd door Oost rijden en de Maliebaan wordt meer een park voor fietsers en wandelaars. De komende tijd zal het plan in meer detail uitgewerkt worden.

Zorgen en sjagrijn
De stemming is het sluitstuk van een jarenlang gesteggel over wel of geen auto’s op de middenbaan. Tot groot sjagrijn van veel omwonenden die ondanks een petitie (3.000 handtekeningen!) en uitvoerig gedocumenteerde alternatieven, hun zorgen niet zagen weggenomen. Ze zijn bang dat de verwachte verkeerstoename op de ventwegen langs de Maliebaan tot overlast (geluid, trillingen, files) en onveiligheid leiden, nog los van ellenlange opstoppingen als het stoplichtloze kruispunt straks niet functioneert.

Wandelpaden en groen behouden
Voorafgaand aan de stemming kwamen een aantal aanpassingen en toezeggingen op tafel: het groen aan de noordkant en álle wandelpaden over de Maliebaan blijven behouden. Door de hoek van parkeren aan te passen kunnen meer auto’s een plek vinden. Ook komt er een schets met kostenraming voor de rotonde aan de noordkant, opdat de Maliebaan beter kan aansluiten op de Snellenlaan en Museumlaan.

Evaluatie inspraak
Zijn bewoners en ondernemers in Oost al die jaren voldoende gehoord? Nee, volgens de veel raadsleden. Er komt een evaluatie van het hele inspraakproces, want met zoveel ontevreden bewoners en ondernemers kun je niet spreken van ‘Samen Stad Maken’, een van de slogans van Utrecht. De 162 reacties van bewoners en ondernemers op de plannen voor de Maliebaan leidden tot slechts een beperkt aantal aanpassingen zoals een andere inrit van de Wolter Heukelslaan om sluipverkeer vanaf de Museumlaan te voorkomen.

Lees alle reacties uit de buurt;
Lees het raadsvoorstel inclusief samenvatting;