Categoriearchief: groen

Moestuinen van Abstede

Tijdens het zomerseizoen organiseren de moestuinders van Abstede elke eerste zondag van de maand Open Middag. De tuinen zijn dan tussen 14:00 en 17:00 uur open voor (wandelend) publiek. Geniet van het groen en de fluitende vogels in de boomgaarden, terwijl je op het charmante pleintje voor het gele clubgebouw luistert naar live muziek en/of poëzie.

Zondag 5 juli treedt buurtgenoot en zangeres Belén Kerkhoven op, begeleid door gitarist Lars Trump. Het duo speelt Spaanstalige muziek. Menig lied zal bekend voorkomen, het is niet uitgesloten dat het publiek gaat meezingen! Aanvang 14:15 uur.

Bereikbaarheid
De tuinen zijn bereikbaar via de toegangspoort naast Zonstraat 21, of via het openbare voetpad vanaf de kruising Abstederdijk en Oosterspoorbaan. Zie ook google maps of plattegrond hieronder. Meer info: www.tuindersverenigingabstede.nl

NB De wachtlijst voor de 60 moestuinen is gesloten.

Groentetuin van de stad
Het volkstuinencomplex Abstede bestaat al meer dan 40 jaar. Eeuwenlang verbouwden tuinders (in Utrecht hoveniers genoemd) op de vruchtbare oevers van de Minstroom o.a. winterspinazie en rode kool. Abstede was de groentetuin van de (ommuurde) stad! Nu zijn het buurtbewoners die voor hun plezier tuinieren of op een bankje genieten van de landelijke rust. Het hele gebied is in 2013 uitgeroepen tot beschermd stadsgezicht.

Familie Stroes
Op de Abstederdijk 180a en 188/190 staan nog twee oude boerderijen. Op nummer 180a was het hoveniersbedrijf van de familie Stroes. Tot zijn dood in 1985 bleef de laatste telg van deze familie, Gerardus Stroes jr. in de boerderij wonen. Hij gaf stukjes land in bruikleen aan bewoners van de omliggende straten die er een volkstuin begonnen. Het Stroesterrein is sinds 1982 ook onderdeel van de Tuindersvereniging Abstede.

Lees meer over de rijke historie van het Minstroomgebied. Of beluister de podcast met ’tuinder van het eerste uur’ Marja Oosterman:

Gezelligheid bij het verenigingshuis de Gladiool
Poort naast Zonstraat 21 – Arnoud Wolff
Het voetpad naar de moestuinen van Abstede – foto: Arnoud Wolff
Boekje met wandeling door historisch Abstede, ISBN 978-90-8759-637-8
Hovenier met groentekar op de Notebomenlaan rond 1900 – Het Utrechts Archief
Plattegrond. Het gele clubhuis staat op de noordoever – foto: Arnoud Wolff

Opruimactie in twee parken

Tijdens de landelijke opschoondag kregen 12 bewoners rond de Gansstraat hulp van 70 kinderen van Scouting Utrecht Oost bij de cleanup van twee parken in de buurt: Oosterspoorbaan en het Krommerijnpark. De ‘oogst’ van een ochtendje afvalprikken: 20 volle zakken zwerfvuil! Behalve veel peuken, blikjes, snoepwikkels, plastic flesjes, sigarettendoosjes, ook drugs (!), een ov chipkaart, paraplu’s, vuurwerkresten, een Turkse pizza, luiers, metaal en diverse kleding. Opgeruimd staat netjes!

Buurtbewoners in actie
“Het is niet onze troep, maar wel onze buurt!” Dat is de lijfspreuk van de groep buurtbewoners dat regelmatig zwerfafval opruimt in Park Oosterspoorbaan en het Krommerijnpark. Jeske is een van de initiatiefnemers. “Ik erger me rot aan al die peuken, snoeppapiertjes, wikkels, sigarettenpakjes, lachgasampullen, blikjes en doppen … Wat een zooi! En het is zó zonde, want hoe bijzonder is het dat je zó dicht bij huis deze prachtige natuur in kunt lopen?”

Positieve reacties
“Twee jaar geleden dacht ik: ik ga er wat aan doen! Vier keer per jaar lopen we met een aantal buurtgenoten op zaterdagochtend een grote ronde. Na anderhalf uur schoonmaken zien de parken er dan een stuk netter uit, dat geeft echt voldoening. De reacties van voorbijgangers zijn doorgaans ook positief. Veel duimpjes, soms zelfs een plak cake. En onderling is het vooral gezellig. Je bent lekker buiten en het werkt ontspannend. Het is wel precisiewerk om al dat plastic uit de struiken te vissen. Geduld is een schone zaak.”

Vier keer per jaar
Het gebied dat de groep schoon wil houden is groot: beide oevers van de Kromme Rijn helemaal tot aan de Waterlinieweg worden meegenomen. “Daarom zouden we het fijn vinden als meer mensen zich aansluiten”, zegt Jeske. “Het verplicht tot niets. We hebben een appgroep met zo’n 25 deelnemers, waarin we vier keer per jaar een datum en tijd afspreken. Doorgaans doen er zes tot acht opruimers mee. Afvalknijpers en vuilniszakken krijgen we van de gemeente; zelf hoef je alleen werkhandschoenen mee te nemen.”

Meld je aan bij de appgroep
De eerstvolgende opruimactie is op zaterdag 20 juni. Deelnemers verzamelen zoals altijd om 10.00 uur bij het Rode Kruisgebouw aan de Gansstraat/Koningsweg. Iedereen is welkom om mee te doen. Wie zich aanmeldt bij de appgroep – via deze link – blijft op de hoogte.

Scouts helpen bewoners met opruimen
Bewoners ruimen zwerfaval op in Park Oosterspoorbaan. Jeske staat in het midden – foto: Arnoud Wolff

De nieuwe speeltuin

Het ontwerp voor de nieuwe speeltuin in het Wilhelminapark is klaar. Het vorige ontwerp – met felle kleuren en een kunstgras ondergrond, zie foto van het eerste projectbord – stuitte destijds op grote weerstand. Na een protestacties van bewoners en bezoekers besloot de gemeente een brede enquête te houden in de buurt om tot een beter ontwerp te komen. Het nieuwe ontwerp sluit daardoor veel beter aan op de uitkomsten van die enquête: meer groen, natuurlijke uitstraling, geen kunstgras, uitdaging voor alle leeftijden, behoud wat nog goed werkt en graag meer plek om te zitten als (groot)ouder.

Nieuw: toren met klimparcours
Veel speeltoestellen en de waterpomp blijven behouden. Nieuw is de hoge houten speeltoren met klimnetten en glijbanen op meerdere hoogtes. De speeltoren is verbonden met een klimparcours van netten, touwbruggen en houten palen. Kinderen kunnen verschillende klimroutes kiezen en de uitdaging zoeken die past bij hun leeftijd en durf. Om het rustieke, monumentale karakter te versterken wordt er extra groen toegevoegd en komen er voor (groot)ouders extra bankjes. De werkzaamheden worden pas ná de zomer van 2026 uitgevoerd, zodat de kinderen deze zomervakantie hier nog lekker kunnen buitenspelen.

Bekijk hier meer info en beelden van de nieuwe speeltuin.

Artist impression van het nieuw klimparcours

Achtergrond
Meerdere toestellen in de speeltuin zijn afgeschreven en moeten vervangen worden. Het eerste ontwerp sloeg de plank echter volkomen mis, gaf de gemeente – na forse kritiek uit de buurt – toe. Uit een nieuwe, brede vragenronde bleek dat bewoners en bezoekers een ‘natuurlijke en groene uitstraling’ willen, ‘passend bij het (monumentale) karakter en de groene omgeving van het park’. De voorkeur gaat uit naar ‘natuurlijke materialen zoals hout, zand, touw en natuursteen, en geen kunstgras en felle kleuren’. Tenslotte vonden deelnemers aan de enquete dat er al ‘voldoende eerbetoon aan Trui van Lier’ is en dat de huidige speeltuin in de basis ‘goed genoeg is’. Kortom: opknappen prima, maar geen fratsen graag!

Impressie van het eerste ontwerp dat leidde tot een groot buurtprotest – foto: Arnoud Wolff

Stichting Wilhelminapark

Het Wilhelminapark is ruim 125 jaar oud en inmiddels dé ontmoetingsplek van Oost. Het hele jaar door wandelen, sporten en ontspannen hier duizenden mensen: jong en oud, arm en rijk, alles door elkaar. Een groep bewoners, verenigd in Stichting Wilhelminapark, zet zich in om het park gezond en vitaal te houden, zodat ook toekomstige generaties van deze mooie plek kunnen genieten.

Park voor iedereen
Wim Heijnen is de nieuwe voorzitter. Opmerkelijk genoeg woont hij – net als zijn vier medebestuursleden – niet aan het park. “Het hardnekkige misverstand is dat we een belangenclub zijn van direct omwonenden. Dat zijn we niet. Het park is er voor iedereen, zeker voor studenten, jonge gezinnen en ouderen uit de buurt die krap wonen of weinig buitenruimte hebben. Hoe fijn is het om even een rondje te lopen, in het zonnetje te zitten of verkoeling te vinden onder die oude bomen? Daarom komen onze vrijwilligers uit héél Oost.”

Natuur en evenementen in balans
De stichting werd in 1993 opgericht uit onvrede met gemeentelijk beleid, zie de getuigenis van mede-oprichter Berend besier. Inmiddels is er sprake van een vruchtbare samenwerking. “We overleggen regelmatig over onderhoud en gebruik van het park. Tegelijkertijd trekken we aan de bel als bijvoorbeeld het ontwerp van de nieuwe speeltuin uit de bocht vliegt, of wanneer een commerciële partij een groot festival wil organiseren. We zeggen overigens niet automatisch nee: het park moet een levendige ontmoetingsplek blijven. Daarom denken we graag mee over hoe evenementen kunnen plaatsvinden zonder dat het monumentale karakter van het park wordt aangetast.

Vriend van het park
Wie het park een warm hart toedraagt, kan ‘Vriend van het park’ worden. Donaties (niet verplicht) krijgen een concrete bestemming: wanneer de gemeente zieke bomen moet vervangen, legt de stichting geld bij om grotere exemplaren aan te planten. Zo blijft het mooie parkbeeld in takt. Vriend worden kan via de website van de stichting.

Bestuur Stichting `Wilhelminapark 2026 – foto: Arnoud Wolff

Ontstaansgeschiedenis van de stichting
Berend Besier is mede-oprichter van de stichting. “De gemeente wilde begin jaren 90 een nieuw wandelpad aanleggen, een rampzalige aantasting van het historische ontwerp van Henri Copijn. Toen de aannemer kwam ben ik met een paar buren strijdbaar voor de bulldozer gaan zitten. ‘Grasplakkers’ waren we, haha! Lang verhaal kort: het pad kwam er niet. In 1993 besloten we een stichting op te richten om verder onheil te voorkomen. Utrecht was toen bankroet en deed helemaal niets aan onderhoud. Het park stond te verpieteren! Dankzij de stichting kwam er een beleidsvisie, werd de waterhuishouding hersteld, kregen de monumentale bomen weer verzorging en keerden de unieke zichtlijnen terug. Het park bloeide op! Kroon op het werk was de erkenning als Rijksmonument in 2001. Dat verplicht de gemeente het park goed te onderhouden.”

Lees meer over de historie van het Wilhelminapark in de afstudeerscriptie van Martijn Schackmann uit 2005 (begeleider: Maarten van Rossem)

Bodemverdichting
Een van de aandachtspunten van de stichting is bodemverdichting, het inklinken van de grond als gevolg van grote evenementen. Dit is schadelijk voor de monumentale bomen rondom de grote speelweide. Dit gevaar was inzet van de rechtszaak in 2022 die uiteindelijk leidde tot het aflasten van het Bierfestival en andere grote evenementen in het park. Nadien heeft de gemeente nieuwe regels opgesteld (zie: Locatieprofiel Wilhelminapark), waarbij evenementen tot 7.500 bezoekers zijn toegestaan. De stichting vreest voor verdere bodemverdichting en de gevolgen daarvan voor de meer dan honderd jaar oude bomen rondom het veld.

Zwaar materieel (vrachtwagens, podia en tenten) tijdens grote evenementen veroorzaakt bodemverdichting
Regenwater dat nauwelijks meer de grond insijpelt is het gevolg van bodemverdichting

Beleidsvisie 20250
Om de gesprekken met de gemeente meer richting te geven heeft de stichting een Beleidsvisie Wilhelminapark 2050 opgesteld. Deze is in 2023 aangeboden aan Eva Oosters, destijds wethouder voor Oost. De visie bespreekt drie aandachtsgebieden: Recreatie, Verkeer en Fauna&Flora, elk samengevat met een infographic. De stichting legt een aantal kernvragen voor aan de gemeente die immers eigenaar en verantwoordelijke is: Hoe houden we het park en vooral de bomen vitaal? Wat is de draagkracht van het park? Hoe vinden we balans in alle activiteiten in en rond het park?

Voorzitter Michiel Wijn overhandigt de beleidsvisie 2050 aan wethouder Eva Oosters (2023) – foto: Anna Groot

De oudste boom

Het was een van de vragen tijdens de Grote Oostkrantkwis: waar staat de oudste boom van Utrecht? De opties waren (a) Sint Barbara, (b) Wilhelminapark, (c) Park Oosterspoorbaan en (d) de achtertuin van kardinaal Eijk. Dat laatste antwoord kreeg nauwelijks stemmen – maar het is wél juist!

Lodewijk Napoleon
Achter het bisschoppelijk paleis aan de Maliebaan 40, de thuisbasis van het bisdom en kardinaal Wim Eijk, staat namelijk de oudste boom van de stad: een Oosterse plataan van zo’n 300 jaar oud. Hij zag keizer Napoleon in 1811 over de Maliebaan paraderen! De stamomtrek is bijna zeven meter en de boom torent zo’n twintig meter de lucht in. Wie vanaf de Maliebaan langs de huiskapel de paleistuin inkijkt, kan de oude reus in volle glorie bewonderen.

De Oosterse Plataan in november 2025 – foto: Arnoud Wolff

Pluk een roos

De rozen in het perkje voor de Engelse Kerk op het Van Limburg Stirumplein mag je gratis uitsteken en meenemen. Het zijn er 1.200, de keuze is reuze! Wacht niet te lang, want eind november begint de hovenier met de herbeplanting. Het perkje krijgt dan een nieuwe, gevarieerde mix van planten, bloemen en struiken. Zie wijkbericht. Het zou zonde zijn als de oude rozen worden weggegooid, daarom hoopt de gemeente met deze afhaalactie dat de rozen een nieuw thuis krijgen. Het type is Rosa MariaTheresia, volgens een kweker ‘zacht geurend, mooi, antiek uiterlijk, maar helemaal van nu’.

Meer biodiversiteit
Met deze make-over wil de gemeente – op verzoek van bewoners – het perkje aantrekkelijker maken voor mens en dier. De nieuwe beplanting vergroot de biodiversiteit, wat goed is voor bijen en vlinders. Daarnaast wordt het perkje beter bestand tegen zware regenval en gortdroge zomers. Bewoners helpen mee met het onderhoud. Dat wordt eenvoudiger, omdat het verzorgen van het klassieke rozenperk veel werk vroeg. Overigens zijn de bewoners ervaren: eerder vergroenden ze een groot deel van de aanpalende Van Limburg Strirumstraat.

Het (nu nog) rozenperkje voor de Engelse kerk aan het Van Limburg Stirumplein – foto: Arnoud Wolff
De Rosa MariaTheresia in volle bloei

Groen Manifest

Wim Kok overhandigde vandaag het Groen Manifest aan raadslid Jantine Zwinkels (CDA). Hij deed dat namens een grote groep wijkbewoners die zich al jaren inzetten voor het behoud van de stadsparken van Oost, zoals Bloeyendael, Oosterspoorbaan en het Wilhelminapark. “In het manifest staan welgemeende tips om de natuur in de stad te versterken,” vertelt Wim, zelf nauw betrokken bij het Krommerijnpark.

Jantine Zwinkels waardeert de aanbevelingen in het manifest: “Mooi om te zien hoe zo vele betrokken bewoners zich inzetten voor het behoud van onze stad en de parken. Hun ervaring nemen we ter harte.”

Eén wethouder groen
Michiel Angenent, jarenlang betrokken bij het Wilhelminapark, is een van de initiatiefnemers van het Groen Manifest. “Het groenbeleid in onze stad is versnipperd, net als het groen zelf”, legt hij uit. “We roepen op om parken, volkstuinen, geveltuinen en groenstroken meer te verbinden, zodat bijvoorbeeld de egel zich vrij kan bewegen door de stad. Maar dat lukt alleen als beleid en uitvoering óók verbindend zijn. Er zijn uitdagingen in onze parken die de aandacht vragen van drie, soms vier wethouders met verschillende belangen. Dat kan effectiever!”

“We dringen daarom aan op één wethouder groen, die ook gaat over biodiversiteit, bomenbeleid, onderhoud, aanplant, buurtvergroeners, stadslandbouw en waterbeheer”, vult Wim aan. “Al het groenbeleid onder één (blader)dak, met de bijbehorende middelen en mensen. Dat is een zinvolle investering, want een groene stad is een gezonde stad voor mens en dier.”

Lees hier het Groen Manifest.

Foto: Wim Kok overhandigde het Groen Manifest aan Jantine bij het bankje van wijlen Dick Bruna. De wereldberoemde tekenaar woonde in de buurt en genoot hier elke dag van het Krommerijnpark. Hij maakte zich ook sterk voor het behoud van Natuurpark Bloeyendael waarvan Nijntje nog altijd het beeldmerk is. Op de fot vertegenwoordigers van Park Oosterspoorbaan, Wilhelminapark, Natuurpark Bloeyendael en Krommerijnpark.
Foto: Logo van Bloeyendael, getekend door Dick Bruna

Een appel voor een droom

De Ruilboom is weer geopend – foto: Arnoud Wolff

Dat ik later Sinterklaas wordt … deze wens hing ooit met kinderhand geschreven in de Ruilboom, het lieve appelboompje bij de ingang van de Rietveldhof. Zodra de herfst begint, leggen bewoner Geert en zijn buurvrouw Jess lege kaartjes en een stift op het tafeltje ernaast. De ruil is simpel: wie een appel plukt, mag een wens achterlaten. Een appel voor een droom.

Ontroerende wensen
Tussen de appels hangen inmiddels de eerste wenskaartjes. “Het is elk jaar bijzonder om te lezen wat de appelplukkers opschrijven”, vertellen Geert en Jess. “Ook kinderen weten de boom te vinden. Ze staan soms minutenlang te lezen en hangen ontroerende wensen op als: Ik hoop dat er geen oorlog komt, want ik wil vrede. Maar ook echte kinderwensen: Dat ik politie word. En opvallend vaak: wensen om gewoon jezelf te mogen zijn.”

Elke buurt een Ruilboom
Nieuwsgierige voorbijgangers – een mix van buurtgenoten, toeristen en internationale studenten – staan stil bij het appelboompje, lezen de kaartjes, stoten elkaar even aan en glimlachen of raken ontroerd. “Dat is wat we graag willen: dat mensen een moment stilstaan bij de wensen van een ander, of die van henzelf”, zegt Geert. “De Ruilboom brengt mensen samen en laat zien wat er écht toe doet in het leven”, vult Jess aan. “En onze eigen wens? Dat elke kinderdroom – van jong en oud – mag uitkomen. En dat elke buurt een Ruilboom krijgt. Carpe diem, carpe fructum. Ofwel: pluk de dag, pluk de vrucht!”

Foto’s: wenskaartjes uit voorgaande jaren

Tuin vol leven

Frank en Bart, samen 160 jaar oud – of beter gezegd: jong – vieren nog elke dag het bestaan, met de lichtheid van mensen die het leven liefhebben. Veel buurtgenoten kennen het hartelijke duo van de legendarische kookwinkel Potten en Pannen aan de Nachtegaalstraat – het karakteristieke hoekpand waar nu de apotheek zit. Na hun pensionering zijn ze neergestreken in de voormalige werkplaats achter de winkel, bereikbaar via een geheimzinnig poortje aan de Maliebaan.

Verborgen paradijs
Eenmaal binnen betreed je een verborgen paradijs. Een zee van groen spreidt zich uit: mossen, zacht ruisende varens, wuivend bamboe en geurend slaapkamergeluk. Het noorderlicht speelt op de witte stenen en geeft de schaduwrijke tuin een prachtige schittering. En dit geluk delen ze graag! Op zaterdag 24 mei stellen ze hun tuin open voor de buurt.

Vier het leven!
“Met de winkel vierden we het leven, zodra het even kon – met kookworkshops, proeverijen, en vooral met onze trouwe klanten. En dat blijven we doen, maar nu in onze tuin. We proberen aan te sluiten bij de Open Tuinendag, maar telkens worden we afgewezen – we liggen buiten de route. Nou ja, dan maken we onze eigen Open Tuindag! We hopen buurtgenoten en oude klanten te mogen begroeten, én natuurliefhebbers die willen ontdekken hoe zelfs een schaduwrijke tuin in volle bloei kan staan.”

Open Tuindag Frank & Bart
Zaterdag 24 mei
14:00 – 17:00 uur
De tuin is bereikbaar via de Maliebaan, om de hoek bij de apotheek. Frank zal als gastheer van dienst iedereen welkom heten bij de poort.

Frank en Bart in hun tuin – foto: Arnoud Wolff

ATV Stadion nóg groener

Hoe maak je van een saai parkeerterrein een groen oase? De tuinders van ATV Stadion laten het zien! Met een graafmachine en bijna 2.000 afgedankte stoeptegels uit het gemeentelijke depot legden ze er een bloemenrijke paddenpoel aan met rondom fruitbomen en bessenstruiken. Heb je trek of dorst tijdens een wandeling? Pluk hier gerust een appel!

Iedereen welkom
“Wij willen een park zijn waar tuinders, natuurliefhebbers én de natuur zich welkom voelen,” zegt verenigingsvoorzitter Ed Hoekstra. “Het terrein is openbaar; je hoeft geen tuinder te zijn om hier een ommetje te maken. Iedereen is welkom. Het is niet alleen een groene, maar ook een sociale plek met een bloeiend verenigingsleven. Zo hebben veertig van onze leden bij de aanleg een handje geholpen, in totaal bijna 250 uur vrijwilligerswerk. Het was soms zwaar – vooral het tillen van al die tegels – maar zeker ook gezellig! We dragen bovendien graag bij aan duurzame initiatieven zoals Groen Moet Je Doen en Buurtbuik.”

Duurzaam tuinieren
De vereniging werkt al jaren aan een mens- en natuurvriendelijk park – en met succes. Eerder ontvingen zij een vierde stip van het Nationale Keurmerk Natuurlijk Tuinieren, de hoogst haalbare onderscheiding. “We willen graag laten zien dat je zelfs in de stad duurzaam kunt tuinieren. Meer biodiversiteit betekent betere oogsten. Daarom zijn onze leden enthousiast over deze initiatieven. En er staan nog meer plannen op de rol – zoals natuurvriendelijke bermen en oevers. Combineer een wandeling door Bloeyendael met een rondje ATV Stadion en geniet – net als wij – van deze prachtige plek.”

Over ATV Stadion
De tuindersvereniging telt 130 tuinen aan weerszijden van de Oostbroekselaan, een eeuwenoude hoofddijk waarmee de ontginning van Oost 900 jaar geleden is begonnen. Vruchtbare én historische grond dus! De naam ‘Stadion’ verwijst naar de oorsprong van de vereniging. In 1954 mochten stadbewoners 30 tuinen beheren naast het oude Stadion Galgenwaard. Na omzwervingen door de Johannapolder (nu Rijnsweerd) vestigden de tuinders zich vanaf 1974 ten oosten van de hoofddijk, met een uitbreiding in 1986 naar de westkant van de dijk. Het tuinderscomplex ligt achter Park Bloeyendael.

Wie lid wil worden, wordt eerst uitgenodigd voor een informatieochtend (wat is natuurlijk tuinieren? wat zijn de regels?) en draaien twee tuindiensten mee. Als dat wederzijds bevalt, mag je op de wachtlijst. De vereniging hecht aan gemeenschappelijke inzet. Leden moeten volgens een rooster 5x per jaar een tuindienst draaien en alle tuinen worden 2x per jaar geschouwd.

Meer info: www.atvstadion.nl

Voorzitter Ed Hoekstra en wethouder Linda Voortman klinken op de nieuwe entree – foto: Arnoud Wolff
De oude parkeerplaats is nu een paddenpoel met pluktuin – foto: Arnoud Wolff
Tuinder aan het werk – foto: Arnoud Wolff