Het opvallende kunstwerk Stage 2 zet Podium Oost letterlijk in de spotlight. De twee reusachtige rode bureaulampen zijn een creatie van ontwerper én buurtgenoot Maarten Baas, bekend van het kleurrijke kunstwerk boven de ingang van de Bieb en de wereldberoemde Schiphol Clock.
“Ik vind dit een sympathieke, laagdrempelige plek waar bewoners elkaar ontmoeten en activiteiten organiseren. Hier worden mensen gehoord en gezien: ze geven elkaar een podium. Daarom koos ik voor simpele bureaulampen, het overbekende scharnierende model. Uitvergroot vormen het spotlights die bezoekers en vrijwilligers letterlijk even in de schijnwerper zetten. Een soort tweede buitenpodium. Stage 2 verwijst bovendien naar fase 2: de nieuwe energie en ideeën die het onlangs volledig verbouwde pand de buurt geeft.”
Tijdens de onthulling droeg stadsdichter Ingmar Heytze zijn gedicht Zelfspots voor, zie video (youtube).
Kunstwerk van Maarten Baas met de titel Stage 2 – foto: Arnoud WolffAndere kunstwerken van Maarten Baas – bron: maartenbaas.com
De Schelpstraat in Oudwijk heeft een nieuwe, kleurrijke muurschildering vol kabouters, paddenstoelen, vlinders, een regenboog, de Utrechtse Dom en – uiteraard – een fonkelende schelp als kroon op het werk. Hier word je vrolijk van, ook als bezoeker! De bewoners namen zelf het initiatief om de slecht onderhouden speelplek op te knappen. En dat is méér dan gelukt! Met dank aan Maui en Daan van GrafittiFun die het tafereel samen met de kinderen strak op de gevel hebben gezet. En natuurlijk buurvrouw Patricia die enthousiast toestemming gaf voor het kunstwerk op haar zijmuur.
Initiatiefnemer Rosa Gallo regelde twee jaar geleden al een muzikale minibieb, waar de straat nog altijd met veel plezier gebruik van maakt. Samen met de muurschildering en de nieuwe plantenbakken is de speelplek nu groener, vrolijker en gezelliger voor kinderen, ouders en buren. Knap gedaan!
Straatbewoners poseren terwijl Maui en Daan van GrafittiFun de schildering afmaken. Rosa staat links in de groep, buurvrouw Patricia rechts.Nieuwe muurschildering in de Schelpstraat – foto: Arnoud WolffKinderen uit de straat hielpen een handje mee – foto: Rosa Gallo
Minutieus en op eenzame hoogte schraapt kunstenaar en muurschilder Jos Peeters met een scherp mesje oude verflagen weg. Centimeter voor centimeter, een waar monnikenwerk! Maar het loont: zo komt langzaam een oude gevelreclame tevoorschijn. In het oude winkelpand op de hoek van Abstederdijk en Minstraat zat namelijk een eeuw geleden een drogisterij. Eerst de firma Van Hassel (groot geworden met brandstoffen), in 1919 voortgezet door J. van Veen. Destijds was het heel gewoon om op de buitengevel te schilderen wat er te koop was, inclusief de prijzen (in centen).
Luiwagens De prijslijst op de gevel aan de kant van de Abstederdijk had Jos in 2021 al ‘onthuld’: Onder de titel Schoonmaak staat wat de drogist destijds zoal in huis had: zeemlappen, sponzen, borstels, kwasten, straatbezems, raagbollen en … luiwagens, een raadselachtig woord dat Jos tijdens zijn werk geregeld in contact bracht met nieuwsgierige voorbijgangers.
Driedubbele prijslijst Op de gevel aan de kant van de Minstraat heeft Jos deze zomer met groot vakmanschap maar liefst drie prijslijsten blootgelegd die in de loop der tijd over elkaar heen waren geschilderd. Een extra puzzel. En keuzestress: welk van de drie lagen laat je zien? Ook op de bovenverdiepingen stonden reclames of prijslijsten, verborgen achter een dikke laag stuc. Het eerste artikel dat Jos daar ontcijferde: fietskaarsen. Die van Gouda waren de beste, aldus een oude tijdschriftreclame (zie foto).
Toespraak en gedicht De restauratie is uitgevoerd in opdracht van de gemeentelijke Werkgroep Directe Voorzieningen die in de hele stad historie en cultuur in de buitenruimte laat aanbrengen of restaureren. In stoep voor het pand ligt een tegel met QR-code. Die verwijst naar nadere uitleg over de werkwijze van Jos.
Tijdens de onthulling van de tegel op vrijdag 31 juli in bijzijn van de burgemeester sprak buurtbewoner Ruud Bredewoud over het leven in Het Wijk, zoals hij z’n buurtje liefkozend noemt. Lees zijn toespraak of zie video (youtube).
Stadsdichter Ingmar Heytze maakte later een passend gedicht met de titel ‘Aanbevelend’, wat hij tijdens Open Monumentendag voordroeg, zie video (youtube).
De gerestaureerde gevelreclame / prijslijst ‘Schoonmaak’ op de hoek hoek Abstdederdijk – Minstraat – foto: Arnoud WolffJos Peeters schrapt uiterst secuur de verflagen weg om de oude gevelreclame bloot te leggen. Op de begane grond is dat op deze foto al gedaan en zijn zelfs meerdere over elkaar heen geschilderde prijslijsten zichtbaar geworden – foto: Arnoud WolffDetail uit de gerestaureerde reclame aan de Minstraatzijde. Nader onderzoek wees uit dat de prijslijst meerdere malen is vernieuwd – foto: Arnoud WolffBewoner Ruud Bredewoud vertelt tijdens de officiële onthulling van de gerestaureerde gevelreclames over zijn buurtje Abstede. Links op de foto Fred Nuwenhuis van Directe Voorzieningen, daarnaast burgemeester Dijksma en rechts restaurateur Jos Peeters – foto: Arnoud WolffIngmar Heytze maakte op verzoek het gedicht ‘Aanbevelend’ in stijl van de oude reclameOude reclame voor fietskaarsen
Sterrenzicht, het buurthuis van Sterrenwijk, is grondig opgeknapt: meer ruimte, meer licht en een lager energieverbruik. Na Podium Oost het tweede buurthuis dat klaar is voor de toekomst. Net als in Oudwijk staat ook hier in de huiskamer een stamtafel gemaakt van hout van de Rode Beuk. Deze welhaast koninklijke boom keek meer dan eeuw uit op het Wilhelminapark, totdat hij ziek werd en in 2020 gekapt moest worden, tot verdriet van vele buurtbewoners. Nu leeft de beuk voort in twee belangrijke ontmoetingsplekken in Oost.
Stamtafel gemaakt van hout van de in 2020 gekapte Rode Beuk – foto: Arnoud WolffDe beuk werd in 2020 in dikke plakken gezaagd en te drogen gelegd bij Stichting Tafelboom – foto: Arnoud WolffDe bruine beuk die vanwege de kleur van de bladeren in de volksmond Rode Beuk werd genoemd – foto: Arnoud WolffDe nieuwe entree van Sterrenzicht – foto: Arnoud WolffEen van de bewerkte historische foto’s in de buitengevel, een project van Monique Broekman – foto: Michael KarsTijdens de officiële opening van Sterrenzicht kreeg burgemeester Sharon Dijksma van kunstenaar Monique Broekman een replica van haar kunstwerk Vergezicht – foto: Arnoud Wolff
Het schoolgebouw aan de Rubenslaan uit de jaren vijftig stond jarenlang leeg en raakte in verval. Dankzij een protestactie van buurtbewoners is het gerestaureerd. Na de zomer gaat de nieuwe huurder Kromme Rijn College, waarvan het hoofdgebouw even verderop staat, hier prikkelarm onderwijs geven aan leerlingen die daar behoefte aan hebben. Esmee Seebregts ontwierp een kunstwerk van kleurrijke stenen op de buitengevel.
Meanderende stroom “Het aantal stenen en de variatie in kleuren nemen af naarmate je hoger kijkt,” legt ze uit. “Bovenaan zie je nog slechts enkele blauwe stenen, een rustige kleur. Het patroon weerspiegelt de manier waarop het onderwijs in dit gebouw is georganiseerd: hoe hoger in het pand, hoe minder prikkels de leerlingen ervaren. De stroom van stenen meandert, net als de nabij gelegen Kromme Rijn, de naamgever van de school. Daarom ook de titel: Flux.”
Speels effect Het ontwerp is tot in detail uitgewerkt: in totaal 500 stenen. Voor de uitvoering schakelde Esmee technisch ontwerper Ruben Broeze in die alle stenen nauwkeurig op de juiste plek heeft gemonteerd. Een flinke klus, zeker op grote hoogte. Volgens Esmee zijn de stenen gemaakt van gerecycled plastic en hebben ze de kleur behouden van het oorspronkelijke product.
Oude festivalmuntjes “Rood komt van colaflessen, oranje van fanta en het paars van oude festivalmuntjes. De ultramarijne kleur komt van versnipperde blauwe Spa-flessen. Naarmate je hoger komt, worden de stenen dikker en krijgen ze ook een boven- en onderzijde van plexiglas. De transparantie zorgt voor een speels effect wanneer de zon erop schijnt, vooral na een regenbui als er nog waterdruppels bovenop liggen. Dat is kenmerkend voor mijn werk: ik speel graag met kleur en natuurlijk licht.”
Het gerestaureerde schoolgebouw met kunstwerk – foto: Arnoud WolffRuben Broeze monteert de stenen tot op grote hoogte – foto: Arnoud WolffHet gedetailleerde patroon van de stenen – foto: Arnoud WolffEsmee controleert of alles goed zit – foto: Arnoud WolffLichteffect als de zon schijnt – foto: Joost van Waert
Ter herdenking van ‘80 jaar bevrijding’ in 2025 heeft stadsdichter Hanneke van Eijken een gedicht geschreven met de titel Polar Bears. Tijdens de herdenking in 2026 mocht ze ook een plaquette onthullen met daarop het gedicht inclusief Engelse vertaling en aanvullende informatie over de Polar Bears.
De Polar Bears Het Polar Bear Monument in het Hogelandsepark herdenkt de intocht van de Brits-Canadese 49th West Riding Infantry Division op 7 mei 1945. De bevrijders hadden de bijnaam Polar Bears gekregen na een lang verblijf op IJsland. Via de berekuil reden ze de stad binnen, waarmee Utrecht dus officieel twee dagen later dan de rest van Nederland werd bevrijd.
Monument in het Hogelandsepark Utrecht heeft tot 1984 de bevrijding nooit gevierd. Pas toen Captain Ken Baker, voormalig bevelhebber van de Polar Bears, vroeg om Utrecht op te mogen nemen in een herdenkingstocht in 1985, kwam de stad in beweging. Een comité werd opgericht en in mei 1985 ontving Utrecht in het Provinciehuis dertig Polar Bears en hun partners. Toen rees de vraag: kunnen we niet een vaste herdenkingsplek inrichten? Kunstenaar Marie José Wessel kreeg vervolgens de opdracht om voor in het Hogelandsepark een beeld te maken, dat in 1992 in bijzijn van Prins Bernard werd onthuld: de Polar Bear.
Berekuil De witte ijsbeer kijkt richting de Berekuil. De rotonde is zelf een ‘oorlogskind’. De bouw begon in 1941 en de intocht van de bevrijders op 7 mei 1945 was min of meer de inwijding. De naam heeft overigens niks van doen met dit regiment. De naam refereert aan de constructie van de rotonde met twee verdiepingen, destijds in ingenieurskringen een berenkuil genoemd. Al in bestekken van vóór de oorlog wordt de naam Berenkuil genoemd. De ‘n’ is later in de volksmond weggevallen. Lees meer over de Berekuil.
Tijdens de herdenking op 7 mei 2026 mocht stadsdichter Hanneke van Eijken een plaquette onthullen met haar gedicht ‘Polar Bears’ – foto: Arnoud WolffGedicht voorgedragen in 2025 tijdens ‘80 jaar bevrijding’Het Polar Bear monument in het Hogelandsepark – foto: Arnoud WolffLegercorps de Polar Bears rijdt op 7 mei 1945 via de Berekuil Utrecht binnen – Het Utrechts Archief
Nieuwe muurkunst op de Uithof. Op de hoek van het Langeveldgebouw kruipt een slak over een kopje koffie. De kleurrijke schildering is van Cika Annemea. Het bijbehorende gedicht, getiteld ‘In Beweging’, is van student Lucas Meijer Galan. De plek zelf is ook in beweging. Het plein voor de Spar krijgt namelijk een opknapbeurt: meer groen, extra bankjes en tafels om elkaar te ontmoeten, een pakketpunt en een buurthuis in de lege Primera. Het doel is om de Uithof – na aanhoudende kritiek – leefbaarder te maken voor de bijna 4.000 bewoners.
Stroperige overlegcultuur Lucas schreef het gedicht ter promotie van zijn scriptie over de werkwijze binnen de zogenaamde Living Labs van de universiteit: proeftuinen waarin studenten, wetenschappers en maatschappelijke partners samenwerken aan duurzame projecten. De overlegcultuur blijkt nogal stroperig, wat hij in zijn gedicht beschrijft met woorden als ’traag’ en koffie’. Cika heeft die bevindingen verbeeld als kopje en slak. De slak moet overigens wel haast maken: het gebouw wordt over twee jaar gesloopt …
In Beweging – Lucas Meijer Galan traag schuift een gedachte door ruggen van stoelen via opmerkingen en wijzende vingers langs koffiekopjes, werktafels en een feedback
hier laat je zon schijnen op onwaarschijnlijk zodat dat wat overblijft geen onmogelijkheid maar een zoektocht is
Gedicht ‘In Beweging’, door Cika Annemea verbeeld als koffiekopje en een slak – foto: Arnoud Wolff
De Stichting De Maliebaan zet zich in voor een levendige Maliebaan. En wat brengt meer sfeer dan goed licht? Daarom heeft ze de wereldwijd befaamde lichtontwerper Benz Roos – bekend van de prachtige verlichting van de Domtoren – gevraagd een lichtplan te maken voor de monumentale panden aan de Maliebaan.
Lichtendvoorbeeld Topontwerpers als Benz werken tegenwoordig niet meer met grote, opvallende spots, maar met subtiele verlichting die nauwelijks opvalt en tóch een bijzondere sfeer creëert. Op donderdag 7 mei vanaf 19:30 geeft hij daarvan een voorproefje. Hij presenteert dan de verschillende mogelijkheden die hij ziet voor deze historierijke laan. Sfeer zonder hinder: niet voor bewoners en niet voor fauna en flora. Een kunstwerk op zich! Oost is deze avond welkom om mee te praten en een voorkeur aan te geven qua scenario’s, kleurenpallet en lichtsterkte. Aanmelden via stad@sterrehijlkema.nl wordt op prijs gesteld.
Locatie: Maliebaan 16 (pand van AEF).
Artist impression van de pandverlichting – foto: Speirs Major
De Utrechtse Mytylschool Ariane de Ranitz ligt verscholen in het groen van de Maarschalkerweerd, achter De Moestuin en SV Kampong. Op het nieuwe schoolplein prijkt hoog op een gele mast een windvaan in de vorm van een blauwe vogel, een ontwerp van Dick Bruna (1927-2017) uit de jaren 70. De blauwe vogel is het symbool van het Nederlandse mytylonderwijs, geïnspireerd op het gelijknamige sprookje van Maurice Maeterlinck uit 1908. Daarin gaan de twee kinderen van een arme houthakker, Mytyl en haar broertje Tyltyl, op zoek naar de Blauwe Vogel van Geluk die een ernstig ziek meisje weer levensvreugde zou kunnen brengen – wat ook het hogere doel van het mytylonderwijs is. Een sprookje met goede afloop.
Ariane de Ranitz De school heet sinds 1982 Ariane de Ranitz, vernoemd naar de vrouw van burgemeester Jhr. Coen De Ranitz (1905-1983). Zij maakte zich in de jaren 50 sterk voor mytylonderwijs in Utrecht. De school begon in 1955 aan het Jansveld en verhuisde in 1963 naar de huidige locatie in de Maarschalkerweerd. Het schoolgebouw is vorig jaar volledig vernieuwd, waarbij de oude sportzaal en het zwembad zijn behouden. Veel leerlingen worden met taxibusjes gebracht en gehaald via de Mytylweg en de Blauwe-Vogelweg.
Alles is maatwerk “We geven hier bijna 300 kinderen basis- en voortgezet onderwijs, in de leeftijd van 4 to 20 jaar”, vertelt directeur Greet de Jong. “De begeleiding is intensief en altijd afgestemd op de (on)mogelijkheden van het kind. Alles is maatwerk. Daarom werken we nauw samen met zorgpartners, zoals de Hoogstraat Revalidatie – met haar hoofdvestiging aan de Rembrandtkade – die hier intern een grote revalidatieafdeling heeft. Want ja, onze leerlingen hebben complexe fysieke en verstandelijke uitdagingen. Het is onze missie om die samen aan te gaan, met alle inzet, creativiteit en technisch vernuft dat we hebben. Daarom zijn we zo blij met ons nieuwe schoolgebouw, met aangepaste leslokalen, oefenzalen, oefenzalen, praktijkruimtes voor koken, handenarbeid en muziek, en prikkelarme zones.”
Foto’s: Dick Bruna kreeg na de uitbreiding in van de school in de jaren 70 de opdracht om een kunstwerk te maken, dat in 1976 werd gerealiseerd: een geëmailleerd tableau bij de ingang en een blauwe vogel als windvaan in de patio. Beiden zijn geïnspireerd op het sprookje De Blauwe Vogel van de Belgische nobelprijswinnaar Maurice Maeterlinck waarin de twee arme houthakkerskinderen Mytyl en Tytyl op zoek gaan naar de Blauwe Vogel van Geluk die een ernstig ziek meisje weer levensvreugde zou kunnen geven. De windvaan staat inmiddels op het nieuwe speelterrein en het gerestaureerde tableau krijgt weer een mooie plek in de school.
De Blauwe Vogel als windvaan in de patio (1976) – Het Utrechts ArchiefDirecteur Greet de Jong bij de boekenkast Tree of Life, gemaakt van hout van eigen terrein. Foto: Arnoud Wolff
Het treintje van Langerak gaat weer naar de remise. Deze winter heeft het onvermoeibaar 15.000 rondjes gereden, in kilometers een afstand tot aan Maastricht! Het is elk jaar een hele klus om de spoorbaan de winkel uit te rangeren, maar met vereende krachten is het weer gelukt. Op 5 december, als de Sint weer naar Spanje rijdt, verwachten we het treintje terug.
Goede eindbestemming Bewoners en bedrijven kunnen wagonnetjes sponsoren, zo’n 50 stuks, het maximum dat de locomotieven kunnen trekken. Veel sponsoren doen al jaren enthousiast mee, vaak met een zelf gepimpt wagonnetje. Zoals fietsenmaker Kok, bakkerij Verspeek, kapper Hairfix, restaurant Buurten en de Oostkrant. Zelfs het Spoorwegmuseum haakt aan! De sponsoropbrengst krijgt een goede eindbestemming: Villa Joep, dat onderzoek ondersteunt naar neuroblastoom, een zeldzame en zeer agressieve vorm van kinderkanker. Publiek kan doneren via de fooienpot op de toonbank en de QR-code (betaallink naar Rabobank) op de etalageruit.
Uitje voor kinderen en ouders Elke winter verandert de etalage van Langerak IJzerwaren in een sfeervol winterwonderland en slingeren treintjes door de besneeuwde bergen. Pure magie! Na avonden lang thuis knutselen om de winterse spoorbaan rijklaar te maken, geniet Willem Langerak uiteindelijk vooral van de vele vrolijke gezichten voor zijn etalageruit. “Treintje kijken is een uitje voor alle kinderen én ouders uit Oost.”
Treintje met refreintje Het treintje is zó populair, dat buurtgenoot en muzikant Jeroen Schipper een eigen treinliedje schreef: hakke puf, hakke puf, tsjoeke tsjoeke tsjoe … als je het refreintje hebt gehoord, blijven de treintjes ook in je hoofd rondjes rijden. “Ik hou van dat nostalgische tafereel van buurtgenoten, jong en oud, die even stilstaan en met een glimlach kijken naar de treintjes”, vertelt Jeroen. “Dat geeft me een warm buurtgevoel. Toen ik zelf een wagonnetje mocht aankoppelen, wist ik: daar hoort een liedje bij: De Treintjes van Langerak (youtube).”
De magie van het wintertreintje – Arnoud WolffAmbassadeur Irene Crone (l) van stichting Villa Joep ontvangt de cheque uit handen van Team Langerak (2026). Met dank aan de sponsoren van het treintje en de bewoners die doneerden via de fooienpot en QR-code – foto: Arnoud WolffSpoorbaan gaat weer richting de opslag – foto: Arnoud WolffDe Oostkrant rijdt mee, bovenop het nieuws!Karin Moolenbeek van Team Langerak wijst op de QR-code op de etalageruit – foto: Arnoud WolffJeroen Schipper maakte een liedje over het treintje – foto: Arnoud Wolff