In 1924 vraagt Truus Schröder (1889-1985) de bevriende meubelontwerper Gerrit Rietveld (1888-1964) of hij een nieuw woonhuis aan het eind van de Prins Hendriklaan wil ontwerpen, destijds de rand van de stad. De moeder van drie kinderen is net weduwe geworden en wil een huis dat helemaal voldoet aan haar eigenzinnige woonideeën. Gerrit betrok al snel een eigen atelier op de benedenverdieping, waar hij samen met Truus werkt aan nieuwe ontwerpen. Als zijn eerste vrouw in 1957 overlijdt, trekt Gerrit definitief bij zijn vriendin in en woont er tot aan zijn dood in 1964. Ook Truus woont er tot aan haar dood, in 1985.
Op 15 mei 2024 opende locoburgemeester Rachel Streefland het 100-jarige jubileum en hield curator van het huis Natalie Dubois een toespraak over de bijzondere en lange tijd onderbelichte samenwerking tussen Rietveld en Schröder: “Ze bouwden dit samen. Het kon niet zonder hem, en ook zeker niet zonder haar.”
Bouwen in Stijl
In de jaren 20 maakt Rietveld vooral meubels, zoals zijn beroemde Rood-blauwe stoel uit 1919. Hij heeft een werkplaats aan de Adriaen van Ostadelaan. Een compleet woonhuis heeft hij nog niet eerder mogen ontwerpen. Hij maakt het huis samen met Truus helemaal in de stijl van … De Stijl, een kunststroming vernoemd naar het in 1917 opgerichte tijdschrift over moderne kunst. Kenmerkend in het ontwerp zijn de vloeiende overgangen van binnen naar buiten, de strakke horizontale en verticale lijnen en natuurlijk het gebruik van primaire kleuren, naast wit, grijs en zwart. In 2000 is het Stijl-icoon uitgeroepen to UNESCO werelderfgoed.
Waterlinieweg, uitzicht weg
Het Rietveld Schröderhuis staat bij oplevering in 1924 nog aan de rand van Utrecht: aan de overkant is niets anders dan een uitgestrekte woestenij, de Johannapolder. Het prachtige uitzicht speelt een belangrijke rol in het ontwerp. Zelfs zo belangrijk, dat Truus Schröder begin jaren ’30 de grond tegenover het huis koopt toen dat beschikbaar kwam. Gerrit en Truus ontwerpen daarvoor een blok met vier stadsvilla’s en een blok met vier appartementen. Het heet nu Erasmuslaan. Als in de jaren ’60 de vierbaans rijksweg 22 (de latere Waterlinieweg) wordt verhoogd en een noodzakelijk viaduct zo’n beetje in de voortuin aangelegd worden, mag het woonhuis wat Gerrit betreft afgebroken worden. De verbinding tussen binnen en buiten was volgens hem helemaal verdwenen, de crux van het huis. Hij overlijdt vlak daarna in 1964.
Biografie van het huis
Hoe was het om te wonen en léven in dit inmiddels UNESCO monument? Jessica van Geel en Nathalie Dubois doken in de archieven, spraken met familieleden en lazen duizenden (!) brieven die met name Truus Schröder schreef. Dat resulteerde in het vuistdikke boek ‘Een biografie van het huis’ met meer dan 800 foto’s, waarvan de helft nog nooit openbaar te bekijken was. Deze biografie brengt een icoon tot leven. Lees hier de samenvatting.
Op kamers bij Truus
Corrie Nagtegaal woonde begin jaren 80 als student op kamers in het huis. Truus Schröder was destijds alleenstaand weduwe en al ruim in de 90. Ze omringde zich graag met studenten: die konden nog ‘ns een handje helpen! Corrie sprak Truus geregeld en maakte haar overlijden in 1985 van nabij mee. Later schreef ze een boek over deze tijd.
Meer info: www.rietveldschroderhuis.nl
