Categoriearchief: nieuws

Open Huis van Ravesteyn

Op steenworp afstand van het beroemde Rietveld-Schröderhuis ligt nóg een architectonische parel: het woonhuis van architect Sybold van Ravesteyn (1889-1983), Prins Hendriklaan 112, aan de rand van Rijnsweerd. Het monument wordt sinds 2019 beheerd door Vereniging Hendrick de Keyzer als museumhuis. Delen van het jaar kun je er overnachten, in de rest van het jaar is het huis open als museum. Wat een verblijf zo bijzonder maakt: de inrichting uit de tijd dat van Ravesteyn er woonde, is nog grotendeels intact.

Op zaterdag 29 juni kun je het museumhuis bezoeken, gratis, tussen 15:00 en 19:00 uur. Graag aanmelden (niet verplicht).

Gewapend beton
Van Ravesteyn trad in 1921 als constructeur in dienst van wat tegenwoordig de Nederlandse Spoorwegen heet. Zijn eerste klus was de constructie van de Inktpot, het grootste bakstenen gebouw van Nederland. Later promoveerde hij tot huisarchitect van de spoorwegen. Hij bouwde veel stations (o.a. het oude Centraal Station van Utrecht), seinhuizen en depots, doorgaans van gewapend beton, een bouwmateriaal dat toen in opkomst was en waar hij veel kennis van had. Buiten het spoorwezen tekende hij ook voor de Diergaarde Blijdorp en theater Kunstmin in Dordrecht. Na de oorlog gingen veel van zijn (spoor)ontwerpen tegen de vlakte, vandaar zijn bijnaam: de meest gesloopte architect van Nederland.

Polderweg
In 1932 kreeg hij de kans om een eigen woonhuis aan de Prins Hendriklaan 112 te bouwen op een onbebouwd driehoekig kavel naast een rijtje traditionele jaren 30 huizen tegenover de Kromhoutkazerne. Het was een tip van Rietveld, die wist dat zijn collega na zijn scheiding nieuwe woonruimte zocht. De laan ging daar over in een landweg richting de toen nog onbebouwde Johannapolder, tegenwoordig Rijnsweerd. Op het taps toelopende stuk grond paste geen standaard woning. Maar daar wist hij wel raad mee. 

Golven en krullen
Van Ravesteyn bouwde met bescheiden middelen een huis waarin het prettig was om te wonen én te werken. De kenmerkende gele bakstenen waren afdankertjes van de Spoorwegen. Hij experimenteerde ook met golvende lijnen en weelderig krullende vormen, geheel tegen de rechtlijnige principes in van het toen populaire Nieuwe Bouwen dat juist inzette op een moderne, zakelijke bouwstijl wars van niet-functionele vormen. Het streven naar licht-lucht-ruimte nam hij wél over, zoals te zien in de grote ronde erker. Hij combineerde ook verschillende functies (wonen en werken) in één ruimte. 

Buurt: Rijnsweerd | kaart

Links het huis van Ravesteyn, bij de landweg richting Johannapolder, tegenwoordig Rijnsweerd – Het Utrechts Archief 1958
Utrecht Centraal Station in 1940 – Nationaal Archief

Historie van Bloeyendael

Park Bloeyendael is populair onder wandelaars. Je moet weten hoe er te komen (de ‘geheime’ onderdoorgang achter Stolberglaan), maar dan sta je plots in bloeiende natuur! Paul Brassé kent het heden én de geschiedenis van het natuurpark als geen ander, hij schreef er een artikel over. Hij zal vertellen over de inpoldering van Oost, de oude herberg Den Biesbos langs de weg naar Oostbroek, de paardentram naar Zeist, de aanleg van een natuurpark met volkstuinen (ATV Stadion), protestacties (met een hoofdrol voor Dick Bruna’s Nijntje) en de oprichting in de jaren 90 van een stichting door bewoners die Bloeyendael sindsdien met grote toewijding onderhouden. Zo maak je samen een groene stad!

Programma
Vrijdag 28 juni 16:30 uur (inloop 16:15)
Toegang gratis (bar open na afloop)
Locatie: De Wilg (Mecklenburglaan 3-5)
Organisatie: Oost Voor Elkaar

Het maandelijkse Cultuurhistorische Café wordt elke laatste vrijdag van de maand georganiseerd door de wijkcoöperatie Oost Voor Elkaar in ontmoetingscentrum De Wilg. Een prachtige locatie, want dit voormalige schoolpand, gebouwd in Amsterdamse Stijl, heeft zélf een spraakmakende historie.

De stemming in Oost

De opkomst bij de Europese verkiezingen in Oost was met 72% hoger dan de stad (56%) en het land (47%). Kanttekening: niet iedereen stemt in zijn eigen wijk, en op het Utrecht Sciencepark maken ook medewerkers en studenten die buiten Oost wonen gebruik van de stembussen. Op de uitslagenpagina van de gemeente Utrecht kun je de uitslagen per stemlokaal bekijken.

Hieronder de uitslag in Oost plus een vergelijking met de stedelijke en landelijke uitslag, alles gesorteerd op partijgrootte in Oost.

Uitslag in Oost Europees Parlement in 2024
Vergelijking uitslag Europees Parlement 2024
Uitslag in Oost Tweede Kamerverkiezingen in 2023
Vergelijking uitslagen Tweede Kamerverkiezingen in 2023

Onzichtbaar kunstwerk

Schilderscollectief De Strakkehand werkt aan een nieuw masterpiece in Oost, zo’n 1.000 m2 groot. Het is een landschap op een nieuwe warmwater opslag (boiler) van Eneco Stadsverwarmte aan de Offerhausweg. Voor trouwe Park Bloeyendael wandelaars: dat is het smalle straatje in de hoek Waterlinieweg – Berekuil. Nu zie je de tank nog, straks niet meer. Want Eneco mocht alleen bouwen als het immense bouwwerk aan het oog van omwonenden (Merkestraat) onttrokken zou worden. En dus verdwijnt met elke penseelstreek de tank langzaam uit beeld.

Speelplek Schelpstraat

Een minibieb met zelfs pianoboeken, dat is pas een vrolijke noot op de speelplek in de Schelpstraat! Rosa, een buurtbewoner, heeft het mooi beschilderde kastje via marktplaats op de kop getikt. Ze hoopt dat dit het begin is van een opknapbeurt voor de speelplek. “Ons zoontje Sammy is twee jaar oud, en er wonen nu steeds meer gezinnen met jonge kinderen hier. We willen graag dat ze hier lekker buiten kunnen spelen, zo dicht bij huis. Het is nu een vergeten hoekje, met hoog onkruid en een onverzorgde uitstraling. Als we het opknappen en opvrolijken, kan het een geweldige ontmoetingsplek worden. Daar wil ik samen met onze buren graag aan werken. Laat deze minibieb het begin zijn!”

Boek erin, boek eruit
Rosa woont al zeven jaar in de Schelpstraat, en daarvoor woonde ze in de Bloemstraat. Zij en haar man Salvatore komen uit Italië, en daar ligt eigenlijk de oorsprong van de minibieb. “We gingen hier in Utrecht veel kleiner wonen. Om ruimte te maken hebben we toen veel spullen en boeken weggedaan. Maar we lezen graag, en een e-reader blijkt toch niet hetzelfde. Dus hebben we onlangs afgesproken: een nieuw boek kopen mag weer, máár … dan moet er ook een weg. En toen dacht ik aan een minibieb! Er staan zoveel vrolijke minibiebs in Oost, het lijkt me leuk om ook hier via zo’n kastje boeken te delen met de buurt. Ik wil er ook kleine kinderspulletjes bij leggen, dat past goed bij deze kinderspeelplek. En bladmuziek voor kinderen die muziek willen maken.”

Speelplekken in Oost: www.oostkrant.com/speelplekken

Bijzondere kunstwinkel

Creativiteit speelt een grote rol in ontmoetingscentrum De Wilg. Het monumentale schoolpand aan de Mecklenburglaan, op zichzelf al een kunstwerk, biedt talloze workshops en exposities. Hierdoor kunnen de vaste bezoekers zich onbeperkt uiten. Charlotte van Haselen van Stichting Bijzonder zag dit als de perfecte plek om kunstenaars met een kwetsbaarheid te begeleiden en hun werk te tonen en te verkopen.

Opbloeien door kunst
“Stichting Bijzonder geeft mensen met een kwetsbaarheid én artistiek talent een podium om als kunstenaar erkend te worden. Creativiteit is een manier om weer op te bloeien. Sommigen hebben de ambitie om meer zichtbaar te zijn. In de kunstwereld is daar een speciaal label voor, zoals art brut of outsider art. Vaak worden dan de extreme, donkere kunstwerken uitgelicht, waarbij de relatie stoornis en kunst leidend is. Bij Bijzonder staat de persoon centraal.”

Kunstenaarschap ontwikkelen
“Direct of via dagbestedingen zoals die van de Tussenvoorziening (Atelier Spat), Reinaerde of Lister, komen we in contact met mensen met grote artistieke talenten. Via onze website, winkel, exposities en persoonlijke begeleiding kunnen zij hun kunstenaarschap verder ontwikkelen, liefst zo zelfstandig mogelijk. Dat kan door samen te werken met andere kunstenaars, of te exposeren in een galerie of museum. We helpen bij de selectie van kunstwerken (soms te persoonlijk om te verkopen) en exposeren deze zes weken lang in De Wilg. In de winkel op de eerste etage kun je (reproducties van) deze kunstwerken kopen. Wat ons Bijzonder maakt, is dat we graag willen dat kunstenaar en koper elkaar ontmoeten. Dat levert voor beiden een waardevolle ervaring op.”

Kunstwinkel Bijzonder
Locatie: De Wilg
Dagen: donderdag en vrijdag
Tijden: 10:00 – 17:00 uur.
Meer info: www.stichtingbijzonder.nl

De kunstwinkel in De Wilg met werk van Anton Westbroek – foto: Arnoud Wolff
Medewerkers en vrijwilligers van Stichting Bijzonder, met vooraan oprichter Charlotte van Haselen en tweede van links Anton Wetsbroek, een van de kunstenaars – foto: De Wilg Communicatie

Festivals in het park

Evenementen en festivals zijn weer welkom in het Wilhelminapark. Nadat het Bierfestival in 2022 werd verboden, heeft de gemeente alle aanvragen afgewezen. Ook die van bijvoorbeeld de Dag van het Wilhelminapark. Op last van de rechter moest zij eerst spelregels opstellen voor wat wel en niet is toegestaan op deze locaties. Deze spelregels, ook wel locatieprofielen genoemd, zijn op donderdag 6 juni 2024 door de gemeenteraad beklonken. Daarmee is het Wilhelminapark nu officieel een locatie voor evenementen en festivals tot 7.500 (!) bezoekers.

Grenzen aan evenementen
De stad kent 250 evenementenlocaties. De eerste tien hebben nu een locatieprofiel met daarin aantal, duur, omvang en maximaal geluidsniveau van evenementen en festivals. Organisatoren kunnen zo bepalen of een locatie voor hun evenement of festival geschikt en toegestaan is. En de buurt kan zich schrap zetten voor wat komen gaat. Een voorwaarde wordt door festivalorganisatoren nog aangevochten: de winterstop voor evenementen van 1 november tot 31 maart. De gemeenteraad heeft via motie 229 toestemming gegeven om in 2025 en 2026 tóch twee festivaldagen toe te staan (Magic Circus).

Kwetsbaar rijksmonument
Stichting Wilhelminapark, opgericht door bewoners uit de buurten rondom het Wilhelminapark (Oudwijk, Schildersbuurt, Abstede en Rijnsweerd) zet zich in voor een gezond park. Zij wijst er – bij herhaling – op dat het Wilhelminapark een (kwetsbaar) rijksmonument is. Lees het standpunt van de stichting met als conclusie: het Wilhelminapark zou, vanwege deze monumentale status én de belabberde staat waarin met name de bodem verkeert, géén evenementenlocatie mogen zijn.

Meer informatie:
Beleidsnota Evenementen

Buurtfeest Dag van het Park – foto: Martijn Stroband
Locatieprofiel Wilhelminapark @2024

Tekenwedstrijd De Wilg

Feest in De Wilg! Het ontmoetingscentrum in de oude Wilhelminaschool (gebouwd in 1918) bestaat 60 jaar. Het is een plek waar iedereen, maar vooral mensen met een licht verstandelijke beperking of kwetsbaarheid van harte welkom is. Vrijwilligers en professionals organiseren voor de bezoekers een brede waaier van activiteiten zoals muziek maken, koken, wandelen, keramieken en zelfs meubels stofferen. De keuze is reuze, bewoners uit de buurt zijn ook van harte welkom.

Jubileum en tekenwedstrijd
Op zondagmiddag 30 juni (13:00 en 18:00 uur) viert De Wilg haar jubileum met de buurt. Op het feestplein kun je verschillende creatieve workshops volgen, ruil je tweedehands kleding in de WilgWinkel en kunnen kinderen spelen op de springkussens. Dat alles omlijst met levende muziek, waarbij Café Mint de hapjes en drank verzorgt. Als klap op de vuurpijl komt ook burgemeester Sharon Dijksma langs.

Op deze jubileumdag worden ook de winnaars van de tekenwedstrijd bekend gemaakt. Tot 15 juni kun je daarvoor een tekening (liggend formaat) van het pand van De Wilg insturen per mail of afgeven bij Café Mint. Van de mooiste en leukste tekeningen worden ansichtkaarten gemaakt.

Over De Wilg
De Wilg is in 1964 gestart als naschoolse opvang voor leerlingen van Bijzonder Lager Onderwijs in een buurthuis aan de Wilgstraat (vandaar de naam). Drie jaar later maakten een aantal enthousiaste ouders er een stichting van om het voortbestaan te verzekeren. Toen de buurt tussen de Amsterdamsestraatweg en het spoor gesaneerd werd, verdwenen zowel de Wilgstraat als het buurthuis. Daarom verhuisde De Wilg in 1986 naar het historische pand aan de Mecklenburglaan.

Buurt van harte welkom
Nicole de Jonge is al 17 jaar directeur en trots hoe De Wilg in al die jaren is gegroeid. “We zijn in bijna alle buurthuizen in Utrecht aanwezig. Een warm nest waar onze bezoekers lekker zichzelf kunnen zijn, dat willen we bieden. Onze bezoekers hebben weliswaar een beperking of kwetsbaarheid, maar willen graag volwaardig meedoen in de maatschappij. Wij focussen daarom vooral op de gedeelde interesses van onze bezoekers. Onze vrijwilligers helpen, bijvoorbeeld door met jongeren te gaan stappen in de binnenstad. We zijn geen zorginstellingen, hebben geen psychologen of therapeuten in dienst. Wél bieden we onze vrijwilligers professionele training en ondersteuning, zodat ze onze bezoekers goed kunnen begeleiden.”

Café Mint
“Ons pand staat nadrukkelijk óók open voor de buurt, want juist het ongedwongen contact tussen bezoekers en buurtgenoten zorgt voor de bijzondere sfeer in De Wilg. Buurtgenoten kunnen meedoen aan alle activiteiten, en dat zijn er heel wat! En sinds kort is Joeke Sondorp in ons pand Café Mint gestart. Oost is hier doordeweeks tussen 09:00 en 18:00 uur welkom voor ontbijt, lunch of in de middag een borrelplank.”

Adres: Mecklenburglaan 3-5
Meer info: www.dewilg.nl

Tekenwedstrijd, inleveren vóór 15 juni
De kas en moestuin van ontmoetingscentrum De Wilg – foto: Arnoud Wolff

Energiecafé Oost

In 2034 draait Utrecht de gaskraan dicht in de buurten Oudwijk, Sterrenwijk en Wilhelminapark, bij elkaar zo’n 3.500 woningen en winkels. De rest van Oost volgt later, maar wel vóór 2050, de deadline van het klimaatakkoord van Parijs. Hoe gaan we straks onze woningen aardgasvrij verwarmen? Kom voor tips en discussie naar het Energiecafé dat wordt georganiseerd door het bewonersinitiatief Energieteam Oost.

Energieteam Oost
In 2010 is een vereniging opgericht door Utrechters die kennis over energie willen delen, onafhankelijk van de overheid: Energie-U. Wijkgenoot Paul van Seters is sinds 2016 voorzitter. “Wij vinden dat bewoners zeggenschap moeten hebben over hun energie. Stadsverwarming is té belangrijk om aan Eneco over te laten, een commerciële partij die bovendien in Japanse handen is. Alternatieven moeten een eerlijke kans krijgen. Onze ervaringsdeskundige leden delen kennis via nieuwsbrieven, workshops en webinars. In onze wijk hebben we samen met de wijkcoöperatie Oost voor Elkaar het Energieteam Oost gevormd. Voor en door bewoners. We gaan o.a. een magazine maken en Energiecafés organiseren rond bepaalde thema’s.”

Energiecafé
Do 23 mei: Buurtaanpak
Wo 05 juni: Hou je huis koel!
Di 18 juni: Pak die zonnestroom!
Di 02 juli: Energiesubsidies?

Tijd: 19:30-21:30 uur
Locatie: Podium Oost

Spreekuur Gemeente
Yvette de Jong is door de gemeente ingehuurd om bewoners en ondernemers in Oudwijk en Wilhelminapark te helpen bij de overgang naar aardgasvrij verwarmen. Ze helpt behalve huiseigenaren ook huurders, omdat die een (wettelijke) stem gaan krijgen bij de keuze voor alternatieve energiebronnen. Elke tweede donderdag van de maand houdt ze spreekuur (10:00-12:00 uur) in Podium Oost, aanmelden is niet nodig. Yvette is ook bereikbaar via aardgasvrij@utrecht.nl en telefonisch via het centrale nummer van de gemeente 14-030 (vragen naar Yvette de Jong).

Uitvoeringsplan
De gemeente laat een adviesbureau eerst onderzoeken welke alternatieven technisch en financieel haalbaar zijn voor Oost. Daarna volgt een zogenoemd uitvoeringsplan waarin is uitgewerkt hoe per (sub)buurt het aan- en afkoppelen precies in zijn werk gaat. De uitvoeringsplannen voor Sterrenwijk, Wilhelminapark en Oudwijk (blok 1) moeten in 2026 door de gemeenteraad zijn goedgekeurd, dat is al best snel! Goedkeuring voor blok 2 (Abstede en Buiten Wittevrouwen) moet in 2032 gegeven worden, gevolgd door blok 3 (Rijnsweerd, Rubenslaan en Schildersbuurt) in 2042. De inschatting is dat de uitvoering na het vaststellen van een uitvoeringsplan acht jaar duurt.

Meer informatie
Oost Aardgasvrij: projectpagina (gemeente)
Tips duurzaam wonen: Jouw Huis Slimmer
Kritische visie op stadswarmte: stadsver(w)arming
Bewoners die samenwerken: www.energie-u.nl/

Energieteam Oost, een samenwerking van Energie-U en wijkcoöperatie Oost voor Elkaar – foto: Arnoud Wolff
Yvette de Jong houdt elke tweede donderdag van de maand spreekuur in Podium Oost – foto: Arnoud Wolff
Stappenplan om aardgasvrij te worden – bron: Gemeente Utrecht
Foto: overzichtskaart van de oostkant van de stad met de volgorde waarin buurten aardgasvrij moeten worden. De deadline voor blok 1 is 2034. Blok 2 en 3 krijgen de tijd tot 2040 resp. 2050 – bron: Gemeente Utrecht
Huidige warmtenet van Eneco in Oost

Moestuin van Abstede

Het volkstuinencomplex Abstede bestaat meer dan 40 jaar. Eeuwenlang verbouwden tuinders hier op de vruchtbare oevers van de Minstroom winterspinazie en rode kool. Abstede was de groentetuin van de (ommuurde) stad! Nu zijn het buurtbewoners die voor hun plezier groente verbouwen of op een bankje genieten van de landelijke rust. Wie kennis wil maken, of gewoon even wil rondstruinen op de tuinen, is van harte welkom op de Open Zondagen. Tuinders vertellen je dan graag over de geschiedenis van het Minstroomgebied en de eeuwenoude tuinderscultuur in Oost.

Programma 2024
Elke eerste zondag van de maand zijn de tuinen tussen 14:00 en 17:00 uur open voor publiek, vaak met live muziek of festiviteiten, zie jaarprogramma. Optredens vinden plaats bij het gele clubhuis met de naam Gladiool. De tuinen zijn bereikbaar via de toegangspoort naast Zonstraat 29, of via het openbare voetpad vanaf de kruising Abstederdijk en Oosterspoorbaan. Zie ook google maps of plattegrond hieronder.

Zondag 9 juni 15:00 uur: Lezing
Kunsthistorica Llewellyn Bogaers vertelt over het Minstroomgebied. Door de oeverwal en kommen heeft de Minstroom het leven in Abstede mogelijk gemaakt. Hoewel het riviertje in de loop der tijd op veel plekken is vernauwd tot een smal kanaal, soms nauwelijks meer dan een sloot, blijft de bron dezelfde: de Kromme Rijn. Welke sporen zijn er in het stratenplan en de (overgebleven) bebouwing nog te lezen?

Meer info: www.tuindersverenigingabstede.nl
NB De wachtlijst voor de 60 moestuinen is gesloten.

Familie Stroes
Op de Abstederdijk 180a en 188/190 staan nog twee oude boerderijen. Op nummer 180a was het hoveniersbedrijf van de familie Stroes. Tot zijn dood in 1985 bleef de laatste telg van deze familie, Gerardus Stroes jr. in de boerderij wonen. Hij gaf stukjes land in bruikleen aan bewoners van de omliggende straten die er een volkstuin begonnen. Het Stroesterrein is sinds 1982 ook onderdeel van de Tuindersvereniging Abstede.

Gezelligheid bij het verenigingshuis de Gladiool
Hovenier met groentekar op de Notebomenlaan rond 1900 – Het Utrechts Archief
Het voetpad naar de moestuinen van Abstede – foto: Arnoud Wolff
Plattegrond. Het gele clubhuis staat op de noordoever