Categoriearchief: straatbeeld

Naamloos bij de HKU

“Ik heb nooit echt stilgestaan bij dit beeld, maar ik vind het wel mooi. Het is rustig, stoort niet, maar bevat wel kleur en afwisselende vormen, waardoor het breekt met de omgeving. Dat past goed bij deze locatie van de HKU. De stenen associeer ik met leren en iets opbouwen”, zo vertrouwt student Joren (24) me toe, die op weg is naar de Jumbo.

David van de Kop
Zelf zie ik vooral de halfronde witte muur. Pas dichterbij krijgt het beeld meer vorm en kleur. De betekenis is lastig te achterhalen: het werk van David van de Kop (1937- 1994) heeft titel noch datum. In 1987 maakte de kunstenaar een vergelijkbaar werk ‘Zeelandschap’ bij het Smakkelaarsveld. Het Zeeuwse landschap schijnt zijn inspiratiebron te zijn, wat ik terugzie in het beeld bij de HKU. De kleuren blauw, geel en bruin doen me denken aan de kust, net als de ronde en soms wat hoekige vormen. Ook de nieuwe picknicktafels passen in dit decor. 

Voorbijganger Joren voor het naamloze beeld bij de HKU – Zoë Spaaij

Eerste Stap

Is het een schommel of een ander speeltoestel? Qua kleur en vorm kan het allebei. Grote kans dat je al vaak langs dit beeld bent gekomen, zonder het écht te zien. Als ik erover vertel, kijken vrienden mij verbaasd aan: Staat daar een kunstwerk? Eigenlijk gek, want het beeld van kunstenaar Helma van Rens aan de Weg tot de Wetenschap ter hoogte van de Wim Sonneveldlaan is niet te missen.

‘Eerste Stap’ heet het. De rode metalen constructie lijkt op gigantische benen. Of is het een metafoor, en duidt de titel op de eerste stap die studenten zetten om uit huis te gaan? In het jaar dat het kunstwerk werd geplaatst, 1988, zijn ook de eerste studentenwoningen op de Uithof opgeleverd. Of verwijst de naam naar de naastgelegen speelweide? Ook daar worden eerste stapjes gezet.

Ga je richting de Uithof? Sta even stil bij dit beeld, want door de constructie heen zie je de omgeving als door een lens. Deze blik kan een (nieuwe) eerste stap zijn.

Locatie: Weg tot de Wetenschap (Rijnsweerd)

Louis Davids

In Rijnsweerd zie je veel welluidende straatnamen als Tacituslaan, Ovidiuslaan, Caesarlaan, Horatiuslaan en Vergiliuslaan. Welkom in de wijk van de Romeinse denkers en dichters. Dan valt één naam op: de Louis Davidslaan. Was dit ook een beroemde Romein? Nee toch, Louis was een Nederlandse zanger, cabaretier en acteur. Hij leefde tussen 1883 en 1939 en stond bekend als wonderkind. Hij begon op de kermis en eindigde uiteindelijk als hoofdact in het Kurhaus. Hij werd zelfs geridderd. Zijn oeuvre is rijk aan liedjes als: Weet je nog wel oudje, Als je voor een dubbeltje geboren bent en Sally met de roomijskar. Als ik deze klinkende titels zie, begin ik te snappen waarom hij tussen de Romeinse dichters aan de lantarenpaal hangt. Van alea iacta est naar Nou tabé is slechts een korte weg. 

Locatie: Louis Davidslaan (Rijnsweerd)

De Drie Heertjes

De eerste keer dat ik op de Abstederdijk het beeld ‘De Drie Heertjes’ zag, dacht ik dat het kraaien waren. Ik fiets er vaak langs op weg naar het station. Deze keer stap ik af. De twee vogels kijken berustend voor zich uit, althans, zo zie ik het. Maar op het bijschrift lees ik de titel ‘De drie Heertjes’. Drie? Als ik er omheen loop zie ik inderdaad het hoofd van een derde ‘heertje’, verstopt onder de verenpracht.

Google vertelt dat de kraaien eigenlijk papegaaien zijn en dat het beeld in 2012 is gemaakt door kunstenaar Wies Brommer, op initiatief van de Abstederbuurt. Wat was de aanleiding om dit beeld te plaatsen? Is het een verwijzing naar ontsnapte papegaaien? Of zijn die vogels een metafoor voor drie ‘menselijke’ heertjes? En waarom ‘heertjes’? Het beeld roept veel vragen bij me op. Helaas kon de gemeente mij niet verder helpen. Wie weet meer?

Locatie: Abstederdijk

Koudbloedpaard

Er staat een paard … voor de begraafplaat Sint Barbara (ingewijd in 1875). De eerste keer dat ik dit beeld aan de Prinsesselaan zag was tijdens mijn verhuizing. Ik verbaasde me erover, want het staat wat eenzaam in een plantsoen langs de weg. Alsof het per ongeluk is neergezet, even geparkeerd. Hoe het heet? ‘Paard’ of ‘Koudbloedpaard’ zijn de twee titels die ik vind. Als ex-paardenmeisje herken ik de compacte kracht van koudbloedpaard erin, juist door zijn simpelheid zie je dat het hier om een boeren trekpaard gaat.

Raadsel
Het werk van Theresia Reiniera van der Pant is in 1692 geschonken door de Koninklijke Nederlandse Maatschappij Diergeneeskunde ter gelegenheid van haar 100-jarig bestaan. Waarom het paard dan bij deze begraafplaats is neergezet, blijft mij een raadsel. Wie meer weet kan me mailen via redactie@oostkrant.com

Ruimte uit de cirkel

“Wat betekenen die cirkels nu eigenlijk? Ik kijk al 10 jaar tegen dat werk aan, maar wat het voorstelt … géén idee!”, zegt de dame van het koffietentje Noen, terwijl ze me half vragend aankijkt. Ik weet direct welk kunstwerk ze bedoelt, maar eigenlijk heb ik er ook nooit bij stilgestaan. Het is er altijd, gewoon, als je erlangs fietst of loopt, op hoek van de Prins Hendriklaan en Louis Bouwmeesterlaan in Rijnsweerd. Het heet ‘Ruimte uit de cirkel’ en is in 1985 gemaakt door Yvonne Kracht. Andere werken van haar zijn bijvoorbeeld: “Uit den driehoek” of “Uit het vierkant”. De kunstenaar heeft duidelijk een fascinatie met geometrie.

Cirkelredenering
Als ik er dan toch even ga kijken, raak ik gebiologeerd. Het zijn eigenlijk geen cirkels, het beeld ontsnapt door een cirkelbeweging aan de definitie van een vaste, gesloten cirkel. Zweverig? Jazeker, maar toch ook weer niet. Als je de tijd neemt om stil te staan, ga je jezelf afvragen waarom we ons hier in het voorbijgaan altijd gesloten ronde cirkels voorstellen. Tenminste, dat vraag ík mij af, want misschien ben ik inmiddels te verstrikt geraakt in de cirkelredenering van het kunstwerk.

Locatie: Louis Bouwmeesterlaan (Rijnsweerd)

Kastjes met een boodschap

Een hert kijkt verschrikt rond. Een vogel verlaat snel zijn nest, want beide voelen zich niet meer veilig in het bos van Amelisweerd. Hun leefomgeving is aangetast door de verbreding van de snelweg. Gelukkig is dit ‘slechts’ een doemscenario dat kunstenaar en activist Jamie op de twee elektriciteitskastjes naast buurtsuper Olijfje (Jan van Scorelstraat) met een spuitbus heeft gemaakt. Zijn kunstwerken zie je op meerdere plekken rondom het Wilhelminapark en verbazen me steeds weer. Waar andere graffitikunstenaars kiezen voor grote muren, maakt hij de stad mooier door de grijze en saaie kasten op straat op te vrolijken.

Maar dit werk valt op. Het past namelijk bij het geluid van Oost, dat zich hard maakt voor het bos bij Amelisweerd. Ik zie achter veel ramen posters hangen met de oproep om Amelisweerd niet te asfalteren. Op zijn eigen manier geeft Jamie een stem aan de natuur en daarmee aan de natuurliefhebbers van Wijk Oost; via de elektriciteitskastjes.

Locatie: Jan van Scorelstraat 81 (Schildersbuurt)

Vechtende Kalkoenen

Een steen? Gestrengelde handen? Een zoenend stel? Als ik door het Rosarium, de rozentuin vlakbij het Wilhelminapark, slenter en het bronzen beeld zie, vraag ik me af wat het is. Lang turen en eromheen lopen helpen niet. Dichterbij komen mag niet: ‘Verboden het gras te betreden’, staat op het bord bij de ingang.

Haantjesgedrag?
Het bronzen beeld blijkt ‘Vechtende kalkoenen’, in 1965 gemaakt door beeldhouwer Theo Mulder. De lange nekken zijn in elkaar gedraaid, ze beginnen veren te krijgen. Ik heb nog nooit kalkoenen zien vechten, ze lijken me eerder te paren? De kunstenaar zal beter weten. Maar waarom hier vechtende kalkoenen? Moet de burgerij herinnerd worden aan het boerenleven? Is het een metafoor voor haantjesgedrag in deze buurt? Ik houd liever vast aan mijn eerste idee: de liefde. Dat past toch beter bij deze romantische plek.

Locatie: Rosarium (nabij Wilhelminapark)

Basta

Twee handen die de hoek van een gebouw omvatten aan de Abstederdijk. Planten verdekken het beeld, waardoor het nauwelijks opvalt. Waarvoor zou dit staan? Voor vriendschap of een romantische verbintenis? Er staat een jaargetal bij de in steen gehouwen handen, 1988, en ik verbeeld me even dat de bouwer van dit huis zo zijn relatie wilde eren.

Basta!
Het beeld blijkt inderdaad te gaan over een verbintenis, namelijk over die tussen de bewoners van Abstede en hun buurt. De handen van beeldhouwer Joop Wouters zijn geplaatst als bezegeling van de renovatie van het gebied. Als je goed kijkt zie je boven de handen ‘Basta’ staan: Basisprogramma voor de Stadsvernieuwing Abstede. De hoeksteen staat voor de succesvolle samenwerking tussen de buurtbewoners en de gemeente Utrecht in de jaren 80. Joop Wouters kon uit eigen ervaring spreken. Hij woonde zelf aan de Abstederdijk.

Locatie: Abstederdijk 131 (Abstede)