Oost in bezettingstijd

In onze wijk, met name op de Maliebaan en rond het Wilhelminapark, was de bezetter in de oorlogsjaren 1940-45 nadrukkelijk aanwezig met meerdere hoofdkwartieren van de nazi’s en NSB. Ondanks deze grauwsluier (of juist daarom) bloeide in Oost ook het vaderlandse verzet. Veel informatie over het oorlogsverleden in Oost vind je op de website Aan de Maliebaan naar het gelijknamige boek van journalist Ad van Liempt. Bekijk hieronder ook een aantal indrukwekkende documentaires over bezetter en verzet in Oost.

Foto: Maliebaan omstreeks 1943, waar op nummer 72 verzetsheld Marie Anne Tellegen alias Dr Max het vaderlandse verzet coördineerde zonder dat haar buren op 74, de gevreesde Sicherheitspolizei, dat in de smiezen hadHet Utrechts Archief

Marie Anne Tellegen alias Dr Max
Vanuit Maliebaan 72bis hielp Marie Anne Tellegen alias Dr. Max honderden Joodse kinderen, (mede)organiseerde ze de Spoorwegstaking in 1944 en verspreidde ze verzetskrant Vrij Nederland.

Bezettingsjaren in Oost 40-45
Het Wilhelminapark (destijds tijdelijk omgedoopt tot Nassaupark) was toneel van de Duitse bezetting met een hoofdrol voor de duistere commandobunker die uitkijkt op de Burgemeester Reigerstraat.

Het drama bij het Rosarium
Vlak voordat de Canadese bevrijders Utrecht via de Berekuil binnenreden, worden op 7 mei 1945 tien leden van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) in de buurt van het Rosarium vermoord.

Achter de Maliebaan
De Maliebaan huisvestte in de oorlog vele hoofdkwartieren van de bezetter en de NSB, maar bleek ook een ‘broeinest’ van vaderlandse verzet. Het kwade en het goede waren in Oost elkaars buren.

Omdat hun hart sprak (Kindjeshaven)
In 1940 richtte rechtenstudent Trui van Lier aan de Prins Hendriklaan nr 4 de créche ‘Kindjeshaven’ op waarmee ze meer dan 150 joodse baby’s en peuters uit de handen van de nazi’s wist te houden.

NSB-leider Anton Mussert
Buurtgenoot Maarten van Rossem vertelt over de rol die NSB voorman Anton Mussert, die om de hoek van het Wilhelminapark woonde, speelde in de oorlog.

Aartsbisschop Jan de Jong in verzet
Theatergroep Aluin maakte een serie monologen over de Maliebaan, zoals deze over aartsbisschop Jan de Jong die vanuit zijn statige paleis op nr 40 weigerde mee te werken met de bezetter.

Het Maliebaanstation en Joods Monument
Maarten van Rossem over de ruim 1200 Joden die veelal via het Maliebaanstation (nu Spoorwegmuseum) zijn afgevoerd. Hij staat ook stil bij het Joods Monument aan de Johan van Oldenbarneveltlaan.

Uitgeverij de Bezige Bij
De studenten Geertjan Lubberhuizen en Rut Mathijssen drukten in Oost illegaal oorlogsgedichten om verzetsactiviteiten van het Utrechts Kindercomité te sponsoren.

Het Utrechtse Studentenverzet
Frits Jordens was lid van het Utrechtse studentenverzet. Via het Kindercomité bracht hij Joodse kinderen onder bij pleeggezinnen. Daarnaast was hij betrokken bij vele verzetsacties.